نطق پیش از دستور بهاره آروین در بیست و سومین جلسه شورای اسلامی شهر تهران (۹۶/۸/۳۰)

اکنون، شورای اسلامی شهر تهران، شفاف‌ترین پارلمان ایران است. امروز و با گذشت تنها سه ماه از آغاز به کار رسمی پنجمین دوره شورای اسلامی شهر تهران، عملکرد این شورا، استانداردهایی بی‌سابقه از شفافیت پارلمانی در ایران را محقق کرده است.
شفافیت جزء وعده‌های انتخاباتی لیست امید بود و منتخبان پنجمین دوره شورای اسلامی شهر تهران، پایبندی خود به شفافیت را از همان ابتدا آغاز کردند، در روزهایی که هنوز به طور رسمی کار خود را شروع نکرده بودند، با پخش زنده اینترنتی جلسات استماع برنامه‌های کاندیداهای سمت شهردار تهران، شهروندان را در جریان فرآیند انتخاب شهردار قرار دادند. امری که الگوی شوراهای برخی شهرهای دیگر نیز قرار گرفت و امید است شفاف شدن فرآیند انتخاب شهردار به یک الگوی نهادمند برای همه دوره‌ها در همه‌ شهرها تبدیل شود.
پس از رسمیت یافتن پنجمین دوره شورای اسلامی شهر تهران، اعضای محترم شورا با دو تصمیم مهم در حوزه شفافیت، رویه خود را از رویه شورای چهارم متمایز کردند. تصمیم به علنی برگزار کردن تمامی جلسات و نیز پخش زنده اینترنتی جلسات علنی، دو رویه مهمی بود که پایبندی اعضای پنجمین دوره شورای اسلامی شهر تهران به شفافیت را تداوم بخشید و نشان داد که پیروزی اصلاحات تنها به معنای به قدرت رسیدن اصلاح‌طلبان نیست بلکه مهم‌تر از هر چیز، به معنای اصلاح رویه‌ها و فرآیندهای ناصواب گذشته است.
اجرای تبصره ماده ۳ قانون دستورالعمل نحوه اداره جلسات، رای‌گیری و بررسی پیشنهادهای واصل شده به شورا مصوب ۱۹/۲/۱۳۹۲ شورای عالی استانها و قرائت اسامی آرای موافق و مخالف در جلسه و نیز ثبت این آراء در صورت‌جلسات، شورای پنجم را در اجرای قانون پیشرو قرار داده است. دسترسی عمومی به دستور جلسات، صورت‌جلسات و آرشیو صوتی جلسات در سایت شورا، تحقق استانداردهایی از شفافیت است که تاکنون در ایران سابقه نداشته است و با پیگیری هیئت رئیسه محترم شورا و همراهی تمامی اعضای پنجمین دوره شورای اسلامی شهر تهران محقق شده است.
شفافیت شاه‌کلید مسائل امروز ماست، تحقق نظارت همگانی که با رصد و پیگیری هزاران شهروند دغدغه‌مند امکان‌پذیر می‌شود فقط در بستر شفافیت فرآیندها و تصمیمات است که امکان بروز و ظهور می‌یابد. تنها با شفافیت سیستماتیک است که می‌توان روایت سوگیرانه مخالفان سیاسی و افشاگری‌های تخریب‌گرانه‌ی از سر سیاسی‌کاری و بگم‌ بگم‌های توخالی را خنثی کرد. افشاگری‌هایی که حتی در موارد مقرون به صحت نیز جز تخریب اعتماد عمومی ثمر دیگری به دنبال ندارد.
اما نهال رو به شکوفایی شفافیت در شورای پنجم تنها زمانی به درختی تنومند و ریشه‌دار تبدیل خواهد شد که شفافیت به یک مطالبه عمومی تبدیل شود. زمانی‌که نه فقط شهروندان دیگر شهرها استانداردهای محقق شده در پنجمین دوره شورای اسلامی شهر تهران را از شوراهای شهر سراسر کشور مطالبه کنند، بلکه مهم‌تر از آن، تمامی آحاد ملت، همین حد از شفافیت را از مجلس شورای اسلامی مطالبه کنند. متاسفانه شاخص‌های شفافیت پارلمانی در مجلس شورای اسلامی طی چهل سال گذشته از سطح آن‌چه در قانون اساسی آمده است، ارتقای چندانی نیافته است. این درحالی است که آشکار شدن آرای موافق و مخالف به طرح‌ها و لوایح، ثبت این آراء در صورت‌جلسات و برقراری دسترسی عمومی روزآمد به صورت‌جلسات و مشروح مذاکرات، از حداقلی‌ترین ضرورت‌های تحقق شفافیت و نظارت همگانی است. امید آن‌که به همت هیئت رئیسه محترم مجلس و فراکسیون شفافیت در مجلس دهم ارتقای استانداردهای شفافیت مجلس شورای اسلامی به عنوان الگوی ملی پارلمان در ایران محقق شود.
شفافیت شاه‌کلید مسائل امروز ماست، فساد ریشه‌دوانده در رگ و پی شهرداری تهران از بین نمی‌رود جز با شفافیت سیستماتیک و از بین بردن رانت اطلاعاتی با برقراری دسترسی عمومی به اطلاعات در حوزه‌های مختلف. از همین روست که شهردار اصلاح‌طلب تهران، جناب آقای دکتر نجفی، نه فقط صدور دو بخش‌نامه ضدفساد را به عنوان اولین اقدامات اصلاح‌طلبانه خود رقم زدند بلکه ایشان با هدف ارتقای استانداردهای شفافیت در شهرداری تهران، انتشار عمومی جزئیات قراردادهای بالای یک میلیارد تومان را در دستور کار قرار داده‌اند که امید است با جدیت و پیگیری‌ای که ایشان در تحقق برنامه‌های‌شان نشان می‌دهند، این برنامه نیز هر چه زودتر به سرانجام رسیده و جزئیات قراردادهای بالای یک میلیارد تومان که در دوره جدید مدیریت شهری منعقد شده‌اند، در دسترس عموم شهروندان قرار گیرد.
پنجمین دوره شورای اسلامی شهر تهران، متعهدانه پایبندی خود به تحقق شفافیت به عنوان یکی از اهداف اصلاح‌طلبانه را حفظ خواهد کرد و به امید خدا استانداردهای شفافیت در شورای اسلامی را روز به روز ارتقاء خواهد داد اما واقعیت این است که از این پس بار اصلی حفظ و افزایش شفافیت بر دوش شهروندان است چراکه اگر شفافیت مطالبه عمومی نباشد، نه فقط شفافیت در سطح ملی و در مجلس شورای اسلامی محقق نخواهد شد بلکه محتمل است با تغییر اعضای شورا در دوره‌های بعد، وضعیت به دوره‌های پیش از شورای پنجم بازگردد. برای این‌که باز هم پیشتر برویم، برای اینکه به عقب بازنگردیم ضروری است که شفافیت به یک مطالبه عمومی تبدیل شود.
فایل PDF

بیشتر بخوانید
گزارش‌های ارایه شده در دو جلسه شورای اسلامی شهر تهران

در تلاشم فیلم جلسات شورای اسلامی شهر تهران از ابتدای آغاز به کار رسمی شورای پنجم، فایل صوتی این جلسات، دستور و صورت جلسات به همراه ضمائم آن‌ها از جمله گزارش‌هایی که توسط مدیران مختلف شهرداری تهران در صحن شورا ارایه شده است، در وبسایت شورای اسلامی شهر تهران بارگذاری شود. اما تا آن زمان، پیرو اهداف و وعده‌های #شهرداری_تمام_شیشه_ای، گزارش‌هایی را که به عنوان یک عضو شورا در جلسات علنی دریافت می‌کنم، در وبسایت شهرداری تمام شیشه‌ای (http://mglassy.ir) با شهروندان به اشتراک خواهم گذاشت تا همه شهروندان، گروه‌ها، انجمن‌های حرفه‌ای و سمن‌های فعال در حوزه مربوطه، امکان نقد و ارزیابی این گزارش‌ها را داشته باشند و اعضای شورای شهر را در ارزیابی دقیق و ثمربخش گزارش‌های ارایه شده یاری کنند.

از نظر من، نقص اصلی هر دو گزارش ارایه شده در جلسات اخیر (گزارش مربوط به برنامه های اجرایی ستاد اربعین در شهرداری تهران ارایه شده در جلسه مورخ ۹۶/۶/۱۴ (https://goo.gl/PnGHgi) و گزارش اقدامات شهرداری تهران برای مقابله با مگسهای سفید در شهر تهران ارایه شده در جلسه مورخ ۹۶/۶/۲۱ (https://goo.gl/QuHGNX) فقدان داده‌های ضروری برای ارزیابی است، مثلا هر دو گزارش فاقد ارایه دقیقی از میزان و چگونگی هزینه‌کرد بودجه تخصیص داده شده هستند، همچنین هر دو گزارش فاقد ارایه داده‌هایی در مورد میزان دست‌یابی به اهداف یا به عبارتی میزان ثمربخشی برنامه‌های اجرا شده هستند، در مقابل، این گزارش‌ها بیشتر حاوی داده‌هایی با هدف اطلاع‌رسانی کلی در مورد موضوع و محتوای برنامه‌ها هستند که برای تحقق هدف نظارتی شورا غیرضروری و چه‌بسا بی‌فایده است.

یکی از تلاشهایم به عنوان دبیر هیئت رئیسه در هفته‌های آینده این خواهد بود که با تعیین دستور جلسات با فواصل زمانی قابل قبول، دغدغه‌ها و سوالات اعضا را در حوزه موضوعی که قرار است گزارشی در مورد آن در صحن علنی ارایه شود، دریافت کنم و از مدیران مربوطه بخواهم گزارش خود را معطوف به پاسخگویی به این سوالات و دغدغه‌ها تنظیم کنند به گونه‌ای که اعضای شورا بتوانند در صحن علنی در مورد میزان قانع‌کنندگی پاسخ‌های ارایه شده نسبت به سوالات‌شان ارزیابی و اظهارنظر کنند.

بیشتر بخوانید
پرسش از درستی و اعتبار داده‌ها، درباره ضرورت انتشار «عمومی» گزارش‌ها

چطور می‌توان از درستی و اعتبار داده‌های یک گزارش اطمینان یافت؟ روز شنبه (۹۶/۴/۱۷) آقای امانی، معاون توسعه، برنامه‌ریزی و امور شوراهای شهرداری تهران به همراه جناب پندار مدیر کل بودجه شهرداری تهران در جلسه اعضای منتخب پنجمین دوره شورای اسلامی شهر تهران حضور یافتند تا گزارشی از عملکرد سه ساله برنامه دوم شهرداری تهران ارایه دهند. گزارشی پر از اعداد و ارقام جزئی و متعدد در حوزه‌های مختلف. در همان حوزه نخست گزارش که حوزه حمل و نقل و ترافیک بود، جناب آقای هاشمی، از اعضای منتخب، گزارش را قطع کردند و به برخی عدد و رقم‌های ارایه شده در حوزه خطوط مترو و نادقیق بودن گزارش معترض شدند.

در تمام طول گزارش و اعتراضات اعضا، به این سوا‌ل فکر می‌کردم که واقعا چطور می‌توان از صحت داده‌های ارایه شده در گزارش مطمئن شد؟ وقتی گزارش دارد توسط بالاترین مرجع برنامه‌ریزی و گردآوری داده‌ها ارایه می‌شود، کدام مرجع همپایه است که بتواند از درستی و اعتبار داده‌های گزارش شده مطمئن شود؟ فکر می‌کنم توجه به برخی ایده‌های فون هایک، اقتصاددان اتریشی در مورد تقسیم معرفت راهگشا خواهد بود.

«هایک از این اصل ساده و بدیهی آغاز می‌کند که همه‌کس همه‌ چیز را نمی‌داند. دانش و اطلاعات هر فردی ناگزیر، جزئی و خاص است. بنابراین افراد از این نظر در موقعیت‌های خاص و متفاوتی قرار دارند. به طوری که می‌توان گفت در میان افراد جامعه نوعی پراکندگی اطلاعات وجود دارد… تقسیم معرفت بدین معنی است که هر فردی از معلوماتی هم که ندارد سود می‌برد. این سود جستن همانند فایده‌ای است که در تقسیم کار مشاهده می‌شود. : نجار علی‌رغم این‌که خیاطی بلد نیست می‌تواند لباس تهیه کند. همچنان که هیچ فردی قادر به داشتن تمامی تخصص‌های گوناگون نیست، احاطه داشتن به تمامی معرفت‌ها (علمی و عملی) و اطلاعاتی که افراد جامعه در اختیار دارند نیز امری غیرممکن است». بر این مبنا، «همان‌گونه که در یک فرآیند پیچیده‌تر تولید، یک فرد (تولیدکننده) نمی‌تواند تمامی مهارت‌ها را به طور کامل داشته باشد و قادر به انجام کلیه مراحل تولیدی به طور فردی نیست و تولید با کارایی بیشتر، به ناگزیر توسط تقسیم کار امکان‌پذیر است، در خصوص دانش و اطلاعات لازم برای فعالیت انسان‌ها نیز چنین پدیداری وجود دارد. یک شخص یا نهاد به تنهایی نمی‌تواند مجموعه اطلاعات کلی و جزئی را که به طور پراکنده در اختیار افراد است، یک‌جا داشته باشد، اما روابط متقابل خودجوش بین افراد در یک نظام بازار رقابتی به گونه‌ای عمل می‌کند که نهایتا استفاده کارآمد و بهینه از این اطلاعات پراکنده صورت می‌گیرد». (به نقل از درباره هایک، نوشته موسی غنی‌نژاد)

بر مبنای همین ایده‌ها بود که فکر کردم تنها راه کارآمد مطمئن شدن از درستی و اعتبار داده‌هایی تا این حد جزئی و تخصصی، انتشار عمومی این داده‌هاست با این امید و هدف که هر فرد و گروه متخصص و مطلع در هر حوزه‌ خاص، داده‌های ارایه شده در حوزه خود را مورد بررسی قرار دهند و نتیجه بررسی‌‌شان را به منتخبان خود در شورا اطلاع دهند. فکر می‌کنم تنها از طریق انتشار عمومی و فعال کردن پتانسیل همه شهروندانی که در هر حوزه صاحب تخصص و اطلاعات هستند، می‌توان درستی و اعتبار این حجم زیاد از داده‌هایی جزئی و تخصصی را مورد آزمون قرار داد.

ناگفته پیداست که این انتشار عمومی گزارش‌های ارایه شده به شورا، تاچه حد همراستا با ایده محوری شهرداری تمام شیشه‌ای است بدین‌معناکه هر اطلاعاتی که در دسترس شوراست و بر مبنای قانون انتشار آزاد اطلاعات، انتشار آن بلامانع است، باید در دسترس همه شهروندان قرار گیرد. برای تحقق این هدف، وبسایت #شهرداری_تمام_شیشه_ای به آدرس http://mglassy.ir راه‌اندازی شده است تا هم گزارش‌هایی که در حوزه‌های مختلف ارایه می‌شود، در آن‌جا بارگذاری شود. هم مخاطبان بتوانند نظرات خود را در مورد این گزارشات، ارایه دهند و هم در بازه‌های زمانی مشخصی، گزارشی از اقدامات انجام شده در راستای طرح شهرداری تمام‌شیشه‌ای و برنامه‌های پیش‌بینی شده در ذیل آن، به شهروندان ارایه شود.

آن‌چه هم‌اکنون در دسترس است، نسخه اولیه و آزمایشی این وبسایت است که من با امکانات محدود شخصی خودم به راه‌ انداخته‌ام و امیدوارم در طی زمان و با کمک مخاطبان علاقمند و شهروندان دغدغه‌مند، به تدریج بر امکانات این وبسایت افزوده شده و نواقص آن رفع شود به گونه‌ای که به ابزاری کارآمد برای تعامل سیستماتیک و ثمربخش میان شهروندان و منتخبان مردم در شورای شهر تهران تبدیل شود.

بیشتر بخوانید
شفافیت در سفرهای خارجی کارکنان شهرداری تهران

امروز (۹۶/۶/۱۲) در جلسه علنی شورای اسلامی شهر تهران، ذیل دستور دوم جلسه، جناب آقای مظفری، معاون بین‌الملل مرکز ارتباطات و روابط بین الملل شهرداری تهران و دبیر کمیته‌ نظارت بر سفرهای خارجی شهرداری تهران، از سامانه‌ای نام بردند که اطلاعات سفرهای خارجی (ماموریت های اداری) تمامی کارکنان شهرداری تهران در آن ثبت می‌شود. از ایشان پرسیدم آیا دسترسی عمومی به اطلاعات این سامانه وجود دارد یا خیر و اگر سطح دسترسی محدود است، محدودیت در چه سطحی است. ایشان پاسخ دادند که واحدهای تابعه شهرداری تهران و دو عضو ناظر شورا در کمیته نظارت بر سفرهای خارجی شهرداری تهران، به اطلاعات این سامانه دسترسی دارند اما ایشان فکر می‌کنند با توجه به مسایل امنیتی، دسترسی عمومی به اطلاعات این سامانه به صلاح نباشد.
این درحالی است که به نظر می‌رسد با توجه به ثبت اطلاعات سفر در این سامانه، جزئیات اطلاعات “سفرهای انجام شده” کارکنان شهرداری اعم از موضوع سفر، میزان هزینه و گزارش از دستاوردهای سفر می‌تواند به صورت به روز و “پس از مدت مشخصی از پایان سفر” هر یک از کارکنان در دسترس عمومی قرار گیرد و با توجه به اتمام سفرها، دیگر مسائل امنیتی مطرح نخواهد بود. دسترسی عمومی به اطلاعات این سامانه پس از انجام سفرهای خارجی کارکنان شهرداری را ذیل یکی دیگر از محورهای #شهرداری_تمام_شیشه_ای پیگیری خواهم کرد.

بیشتر بخوانید
اولین گزارش عملکرد شهرداری تمام شیشه‌ای

اولین گزارش از میزان پیگیری و پیشرفت طرح #شهرداری_تمام_شیشه_ای را در حالی ارایه می‌کنم که تنها یک جلسه از آغاز رسمی شروع به کار شورای پنجم برگزار شده است چراکه میان زمان اعلام نتایج انتخابات و شروع به کار رسمی شورا، وقفه‌ای سه ماهه افتاده است. با این‌حال در این سه ماه نیز، منتخبان شورای پنجم شهر تهران، بیش از ۳۰ جلسه غیررسمی برگزار کرده‌اند تا هماهنگی‌های لازم برای شروع به کار رسمی شورا بیش از پیش فراهم شود.
من نیز به عنوان یکی از اعضای منتخب، در کنار همراهی با دیگر اعضا جهت انجام هماهنگی های لازم و انجام وظایف محوله در سمت دبیر هیئت رئیسه، در این سه ماه تلاش‌هایی را نیز در جهت پیشبرد طرح شهرداری تمام شیشه‌ای انجام داده‌ام که با توجه به وعده قبلی مبنی بر ارایه گزارش عملکرد در بازه‌های زمانی کوتاه مدت، لازم است نسبت به ارایه اولین گزارش عملکرد از میزان پیشبرد این طرح اقدام کنم. مهمترین موارد تلاش‌ها، پیگیری‌ها و نتایج به دست آمده ذیل طرح شهرداری تمام شیشه‌ای در فاصله زمانی اول خرداد ۹۶ تا ابتدای شهریور ۹۶ به شرح زیر است:

۱٫ برگزاری جلسات با نیروهای کارشناسی داخل شهرداری تهران در مورد سامانه‌های موجود ثبت اطلاعات قراردادها و سامانه جامع شهرسازی به منظور امکان‌سنجی و تخمین میزان زمان و هزینه مورد نیاز برای برقراری دسترسی عمومی به اطلاعات این سامانه‌ها و نیز برگزاری جلسات کارشناسی با گروه‌های تخصصی در حوزه افزایش شفافیت نهادی و افزایش شفافیت در فرآیندهای مالی؛ از جمله خروجی‌های این جلسات می‌توان به دقیق‌تر شدن نقشه راه شورای تمام شیشه‌ای برای شورای پنجم شهر تهران و اضافه کردن بند افزایش شفافیت واگذاری‌های احتمالی در شهرداری تهران از طریق عرضه شرکت‌های وابسته به شهرداری تهران در بازار سرمایه اشاره کرد که در متن‌های مستقلی به شرح جزئیات آن‌ها پرداخته خواهد شد.

۲٫ پیگیری میزان دسترسی عمومی به گزارش‌های مختلفی که در دوره چهارم توسط شهرداری به شورای شهر، به ویژه کمیسیون برنامه و بودجه ارایه شده است، در جلسات مختلف کمیسیون بودجه با مدیران ذیربط در شهرداری تهران. شرح این پرسش‌ها و مذاکرات در جلسات کمیسیون برنامه و بودجه در جای خود بیان شده است. (برای مثال نگاه کنید به اینجا:https://goo.gl/XtmUNf و اینجا:https://goo.gl/4G8LFs)

۳٫ آشکار کردن رای فردی در مراحل مختلف انتخاب شهردار تهران

۴٫ پیگیری برگزاری علنی و پخش زنده اینترنتی جلسات استماع برنامه‌های کاندیداهای شهرداری تهران که خوشبختانه در روزهای ۱۸ و ۱۹ مرداد ۹۶ از طریق سایت شورای شهر محقق شد علی رغم وجود مشکلاتی که در همان زمان با مردم در میان گذاشتم: https://goo.gl/Jsv1Dz

۵٫ دریافت صریح یکی از اهداف طرح شده در برنامه شهرداری تمام شیشه‌ای مبنی بر انتشار عمومی جزئیات قراردادهای بالای یک میلیارد تومان در قالب برنامه ارایه شده از سوی شهردار منتخب شهر تهران، جناب آقای نجفی

۶٫ طراحی و راه اندازی نسخه اولیه و آزمایشی از وبسایت “شهرداری تمام شیشه ای” به منظور تمرکز فعالیت‌ها، نظرات و پیشنهادات و خروجی تولید شده از پیگیری این طرح (این وبسایت به زودی معرفی خواهد شد).

۷٫ تشریح رئوس برنامه‌ها و اهداف شهرداری تمام شیشه‌ای در نخستین دیدار اعضای شورای پنجم با شهردار منتخب در ۲۵ مرداد ۹۶ و درخواست ارایه گزارش از بررسی و میزان تحقق و پیشرفت این برنامه در گزارش صد روز نخست شروع به کار شهردار محترم تهران

بیشتر بخوانید