برای مقابله با فساد چه کردیم؟

پرسش این است: شورای شهر در مواجهه با فساد ریشه‌دار در شهرداری تهران چه کرده و با چه مشکلات و موانعی مواجه بوده است؟

در سالیان گذشته فساد به یک جزء جدایی‌ناپذیر از فرایندهای کاری شهرداری تهران بدل شده بود و این ویژگی نخستین مشکلی بود که شورای پنجم در مقابله با فساد با آن مواجه شد. در آن زمان وضعیت به گونه‌ای بود که هم پتانسیل‌های فسادزا در فرایندهای گوناگون شهرداری متعدد بود و هم براساس نظرسنجی‌ها شهروندان در مراجعه به این نهاد فساد زیادی احساس می‌کردند؛ به‌ویژه در فرایند دریافت مجوزهای ساخت‌و‌ساز. گزارش‌هایی که سازمان بازرسی کل کشور در ارتباط با یک دهه از فعالیت مدیریت قبلی شهرداری تهیه کرده بود نیز گویای همین واقعیت بود و موارد متعددی از تخلفات را منعکس می‌کرد.

بنابراین شورای پنجم که یکی از اولویت‌ها و شعار‌های اصلی آن رفع فساد و تحقق شفافیت بود، در آغاز کار خود با سازمانی روبه‌رو بود که فساد در رگ و پی‌اش ریشه دوانده بود. علی‌ای‌حال شورای شهر برخورد سیستماتیک با مقوله فساد را در دستورکار قرار داد و در جایگاه نهاد قاعده‌گذار و سیاست‌گذار درصدد کاهش پتانسیل‌ها و زمینه‌های شکل‌گیری فساد یا به‌عبارتی پیشگیری از فساد برآمد؛ ضمن اینکه در تقسیم کار با نهادهای قضایی، برخورد با متخلفان، مفسدان و موارد تخلف را به قوه قضاییه سپرد. از آن زمان تاکنون شورای پنجم سه راهبرد اصلی را در مسیر رفع فساد و تحقق شفافیت در دستورکار قرار داده است.

اولین و زمینه‌ای‌ترین اقدام شورای شهر تهران در مقابله با فساد تصویب مصوباتی برای قاعده‌مند ساختن رویه‌های سلیقه‌ای در شهرداری بود. یکی از این رویه‌ها در حوزه شهرسازی و صدور مجوزهای ساختمانی، وجود آیین‌نامه‌های متعدد بود که به طور مشخص دو محمل را برای شکل‌گیری امضاهای طلایی با نرخ بالا ایجاد کرده بود. این دو محمل «شورا‌های معماری» و «کمیسیون‌های داخلی» بودند که پتانسیل لازم را برای قانونی کردن تخلفات داشتند اما شورای پنجم با تصویب دو مصوبه حدود اختیارات و وظایف هردو آن‌ها را قاعده‌مند ساخت.

تا پیش از آن، تصمیماتی که شوراهای معماری اتخاذ می‌کردند خلاف اصول طرح تفصیلی و مبتنی بر منافع گروه‌هایی خاص بود و وقتی این شوراها قانونمند شدند تلاش‌ها برای رسمیت‌بخشی به تخلفات به سوی استفاده از کمیسیون‌های داخلی حرکت کرد اما این تلاش‌ها هم با مصوبه شورا درباره حدود و اختیارات کمیسیون‌های داخلی محدود شد.

بیشتر بخوانید
انتشار اطلاعات معاملات ملکی شهرداری تهران در سامانه شفافیت

عضو شورای شهر تهران در توییتر از انتشار اطلاعات معاملات ملکی شهرداری در وبسایت شفاف خبر داد.

متن توییت به شرح زیر است:

 

اطلاعات قراردادهای ملکی شهرداری تهران روی وبسایت شفاف منتشر شد؛ اولین گام شفافیت‌بخش در حوزه املاک شهرداری تهران که مقاوم‌ترین حوزه نسبت به شفافیت محسوب می‌شود.
shafaf.tehran.ir/Default.aspx?tabid=610
این قراردادها از سال ۹۸ و در دو بخش هزینه‌ای و درآمدی انتشار یافته‌اند.
با اتصال سامانه‌های ثبت عملکرد مالی، حالا ثبت هرگونه درآمد و هزینه در ردیف‌های بودجه‌ای مرتبط با معاملات ملکی، مشروط به ثبت اطلاعات قرارداد و ملک در سامانه‌های معاملات و املاک است. بنابراین، از این پس اطلاعات قراردادهای جدید، برخط و بدون دستکاری به وبسایت شفاف منتقل می‌شود.

بیشتر بخوانید
پیگیری ثبت و انتشار سیستماتیک اطلاعات قراردادها در واحدهای تابعه شهرداری

صدوبیستمین جلسه کمیته شفافیت و شهر هوشمند ۹ دی ماه به ریاست بهاره آروین و با حضور محمدرضا زارعلی مدیرکل امور مالی و اموال، هوشنگ عمرانی مدیرکل امور مجامع و شورای سازمان‌ها و محمد فرجود مدیرعامل سازمان فناوری اطلاعات و ارتباطات شهرداری تهران به صورت مجازی تشکیل شد.

در این جلسه مقرر شد با توجه به اینکه برخی مناطق تنها به ثبت ابتدایی قرارداد در سامانه جامع معاملات اکتفا کرده و پس از دریافت کد وارد سامانه جامع مالی می‌شوند، معاونت مالی و اقتصاد شهری با ارسال بخشنامه‌ای به ذیحساب‌های مناطق اعلام کند که هرگونه پرداخت بر مبنای قراردادها باید منوط به انجام کلیه مراحل ثبت قرارداد در سامانه جامع معاملات باشد.

همچنین مقرر شد ثبت قرارداد جدید در سامانه کنترل پروژه ناممکن شود و ثبت هرگونه قرارداد مناطق و واحدهای تابعه در این سامانه صرفا با فراخوانی کد قرارداد از سامانه معاملات امکانپذیر باشد.

در این جلسه توافق شد معاونت مالی و اقتصاد شهری با ارسال بخشنامه به کلیه ذیحساب‌های مناطق و واحدهای تابعه شهرداری اعلام کند که ثبت هر نوع هزینه برای قراردادهایی که از سامانه جامع معاملات کد قرارداد دریافت نکرده‌اند، غیرقانونی است.

به‌علاوه اداره کل مجامع موظف شد با برگزاری جلسات هفتگی نسبت به بررسی و رفع ایرادات واحدهای تابعه درخصوص سامانه جامع معاملات اقدام کند.

اداره کل حقوقی نیز موظف شد با پیگیری اصلاح ایرادات اطلاعات قراردادهای منتشرشده روی وبسایت شفاف و ثبت قراردادهای متوسط، گزارش هفتگی رفع ایرادات را به کمیته شفافیت و شهر هوشمند ارسال کند. همچنین این اداره کل موظف شد زمان‌بندی اصلاح ایرادات قراردادهای کلان و ثبت قراردادهای متوسط را به کمیته کند؛ به نحوی که اصلاح و تکمیل اطلاعات حداکثر تا پایان بهمن ماه به اتمام رسیده باشد.

گفتنی است، تبادل نظر درخصوص تعیین گلوگاه برای ثبت قراردادهای واحدهای تابعه در سامانه جامع معاملات نیز از دیگر دستورات این جلسه بود.

بیشتر بخوانید
شکایات شهروندان از شهرداری تهران شفاف شد

عضو شورای شهر تهران از انتشار پیام‌های سامانه ۱۸۸۸ روی وبسایت شفاف خبر داد و گفت: سازمان بازرسی شهرداری تهران با این اقدام ارزشمند گامی پیشروانه درجهت شفافیت شکایات ثبت شده توسط شهروندان برداشته است.

بهاره آروین با اشاره به انتشار داده‌های ۱۸۸۸ یا سامانه نظارت همگانی شهرداری تهران روی وبسایت شفاف گفت: این حرکت گامی پیشروانه و مهم از سوی سازمان بازرسی شهرداری تهران محسوب می‌شود. سازمان‌های نظارتی به این دلیل که با حوزه تخلفات مرتبط هستند و در مورد حفظ حریم شخصی و آبروی افراد ملاحظاتی دارند، معمولا با سطح بالایی از محرمانگی کار می‌کنند و از این جهت متاسفانه هیچ نوع گزارش عمومی از میزان تخلفات انجام‌شده در دستگاه‌های مختلف یا شکایات مردم از آن‌ها ارائه نمی‌شود.

رییس کمیته شفافیت و شهر هوشمند شورای شهر تهران افزود: سازمان بازرسی شهرداری تهران برای اولین بار در کشور گزارشی عمومی از میزان ثبت شکایات، انتقادات و پیشنهادهای شهروندان در سامانه ۱۸۸۸ را در معرض افکار عمومی قرار داده است. بر این اساس شهرداری تهران عملکرد خود را در حوزه نظارت همگانی با شهروندان به اشتراک گذاشته است.

وی با بیان اینکه سازمان بازرسی شهرداری تهران در اِشلی کوچک این گام ارزشمند را برداشته است، عنوان کرد: اگر دیگر سازمان‌های نظارتی از این حرکت الگو گیرند ممکن است تحولی جدی در کشور رخ دهد. به عنوان مثال اگر سازمان بازرسی کشور چنین گام ارزشمندی برداشته و شکایات شهروندان از دستگاه‌های مختلف را به صورت عمومی منتشر کند دستگاه‌ها برای پایین آوردن آمار شکایات مردم با یکدیگر رقابت خواهند کرد؛ ضمن اینکه اگر به جای رسیدگی به شکایات پشت درهای بسته، آن‌ها را به صورت عمومی منتشر کنیم، تحلیل این آمارها نتایج مثبتی به نفع مردم خواهد داشت.

به گفته این عضو شورای شهر پایتخت، پیش از این اطلاعات پیام‌های ۱۸۸۸ به صورت گزارش‌های ادواری در اختیار حوزه‌های معاونتی قرار می‌گرفت و انتشار عمومی آن‌ها با جزئیات اتفاق نیفتاده بود.

بیشتر بخوانید
انتشار گزارش‌های تفریغ بودجه در وبسایت شفاف 

رئیس کمیته شفافیت شورای شهر تهران از انتشار گزارش‌های تفریغ بودجه سال‌های ۸۷ تا ۹۶ در وبسایت شفاف خبر داد و گفت: متاسفانه مدیران اجرایی و میانی شهرداری تهران قلق‌های پوشاندن کسری بودجه و تخلفات را یاد گرفته‌اند و برای مقابله با این وضعیت اصلاح رویه‌های حسابرسی مالی ضروری است.

بهاره آروین در گفت‌وگو با ایسنا، در توضیح تفریغ بودجه شهرداری تهران گفت: گزارش تفریغ بودجه در واقع گزارش عملکرد مالی شهرداری تهران بر مبنای بودجه است و درواقع بررسی این مساله است که اقدامات انجام شده در شهرداری در یک سال مالی تا چه حد منطبق بر سند مصوب بودجه بوده است. به عبارت ساده تر، گزارش تفریغ، گزارش تطبیق یا انحراف عملکرد بودجه از بودجه مصوب است.

وی با بیان اینکه گزارش تفریغ بودجه سالانه از اهمیت بالایی برخوردار است، گفت: گزارش تفریغ از سال ۸۷ تا ۹۶ در وبسایت شفاف منتشر شده و به متخصصان، نهادهای مدنی، رسانه‌ها و شهروندان علاقمند کمک می‌کند تا بدانند شهرداری در سالیان مختلف چه درآمدها و هزینه‌هایی داشته است. افراد و کارشناسان به کمک گزارش تفریغ بودجه می‌توانند درآمد و هزینه یک سال شهرداری را مورد بررسی قرار دهند.

گزارش تفریغ، وضعیت مالی شرکت‌ها و سازمان‌ها را دربرنمی‌گیرد
آروین با بیان اینکه در گزارش‌های تفریغ مشخص می‌شود عملکرد مالی شهرداری در حوزه‌های مختلف از قبیل حمل‌ونقل، خدمات شهری و … به چه میزان بوده است، تاکید کرد: در گزارش تفریغ حتی وام‌های دریافتی و بدهی‌های پرداختی نیز مشخص است. البته گزارش‌های منتشرشده مربوط به ستاد شهرداری تهران است و میزان بودجه صرف‌شده در شرکت‌ها و سازمان‌های تابعه را پشتیبانی نمی‌کند که البته این بخش از بودجه در گزارش تلفیق هر سال مورد بررسی قرار خواهد گرفت.

بیشتر بخوانید
امکان ثبت پیام ۱۳۷با قابلیت ارسال عکس و لوکیشن در اپلیکیشن «تهران من» فراهم شد

عضو شورای شهر تهران با اشاره به انتشار داده‌های سامانه ۱۳۷ در وبسایت شفاف گفت: امکان ثبت پیام به همراه عکس و لوکیشن هم از طریق اپلیکیشن تهران من فراهم شده است.

بهاره آروین در پاسخ به پرسشی مبنی بر کارکرد ضعیف سامانه ۱۳۷ برای رسیدگی به مشکلات تهرانی‌ها در امور شهری به خبرنگار اقتصادآنلاین گفت: یکی از اقداماتی که اخیرا در جهت بهبود وضعیت ​خدمت رسانی به شهروندان در سامانه ۱۳۷ انجام شده امکان پیام گذاشتن از طریق تلفن‌های هوشمند با ثبت لوکیشن، عکس و فیلم است. برای ثبت چنین پیام‌هایی شهروندان به حساب شخصی تهران من مراجعه کرده، بخش ۱۳۷ را انتخاب می‌کنند و پیام خودشان را در آنجا ثبت می‌کنند. مزایایی که این شیوه ثبت پیام نسبت به شیوه تلفنی دارد این است که شهروندان می‌توانند وضعیت پیام خود را رصد کنند و به آرشیو پیام‌هایی که در سامانه ۱۳۷ثبت کرده‌اند، دسترسی داشته باشند.

او ادامه داد: با گسترش نفوذ اینترنت و تلفن‌های هوشمند انتظار می‌رفت که سامانه ۱۳۷هم مطابق با تغییرات تکنولوژی ارتقاء پیدا کند؛ اما متاسفانه از اواخر سال ۱۳۸۶ که این سامانه راه افتاد، تا یک سال اخیر تقریبا هیچ نوع ارتقائی در آن انجام نشده بود و کمافی سابق شهروندان باید مثل زمانی که اینترنت نفوذ خیلی کمی داشت تلفن را برمی‌داشتند و آدرس نقطه‌ای را که مشکل داشت گزارش می‌کردند.

این عضو شورای شهر تهران با بیان اینکه این شیوه قابلیت پیگیری چندانی هم نداشت، تاکید کرد: البته یک کد پیگیری وجود داشت که شاید بعدا می‌توانستند با آن پیگیری کنند اما گاهی اوقات کد را هم فراموش کرده و بدین ترتیب در جریان اقدامی که بر روی پیام‌شان انجام شده بود قرار نمی‌گرفتند.

بیشتر بخوانید
شفافیت؛ دست یاری مدیریت‌شهری به‌سوی شهروندان

شفافیت برای مدیریت شهری هیچ حد و مرزی ندارد. بر این اساس شورا به‌عنوان پارلمان شهری در هر حوزه‌ای که طبق پژوهش‌ها نشان داده شده محمل و گلوگاه فساد است با شفافیت سیستماتیک به آن حوزه ورود و تلاش می‌کند و اگر نمی‌تواند آن را حذف کند، دست‌کم فساد را در آن حوزه تعدیل می‌کند. بر همین اساس بحث دیگری که کمیته شفافیت شورای اسلامی شهر تهران آن را به‌طور جدی در دستور کار قرار خواهد داد، ورود به یکی از حوزه‌های مهم شهرداری، یعنی حوزه شهرسازی است. با توجه به مصوبه شورای شهر درخصوص در دسترس قرار گرفتن اطلاعات این حوزه، امیدواریم بارگذاری اطلاعات شهرسازی را به‌عنوان قطعه دیگری از پازل شفافیت تا نیمه اسفند‌ماه امسال اجرایی کنیم.

بیشتر بخوانید