مهمترین کاری که امروز برای شفافیت می‌توان انجام داد مطالبه‌گری جدی و پیگیرانه است

بهاره آروین عضو هیئت علمی گروه جامعه‌شناسی دانشگاه تربیت مدرس و دکترای جامعه‌شناسی از دانشگاه تهران است. وی که سال ۹۶ با شعار «شهرداری تمام شیشه‌ای» وارد شورا شد نقطه‌نظرهایش را درباره اقدامات مثبت شورای پنجم در زمینه شفافیت و جلوگیری از فساد در سیستم مدیریت شهری بیان کرده که در ادامه می‌خوانید.

 

به نظر شما مهم‌ترین موفقیت و دستاورد شورای پنجم چیست و تفاوت راهبردی شورای پنجم با شورای دوره‌های گذشته چه بوده‌ است؟

مهم‌ترین موفقیت و دستاورد شورای پنجم دفاع از حقوق شهروندان و منفعت عمومی در شهر بوده است. این دستاورد از طریق چند زیرساخت که شورای پنجم در مجموعه مدیریت شهری ایجاد کرد محقق شد.

اولین و مهم‌ترین زیرساختی که شورای شهر جزو اولویت‌های خود قرار داد شفافیت بود. این شفافیت به جلوگیری از هدررفت منابع شهر کمک کرد و باعث شد تصمیمات و اقداماتی که ممکن بود به نفع گروه‌های ذی‌نفع گرفته شود و به ضرر منفعت عمومی باشد به حداقل برسد. ازجمله اینکه شورای شهر در طول چهار سال هیچ یک از جلسات صحن را به صورت غیرعلنی برگزار نکرد. همچنین آرا اعضای شورای شهر شفاف بود و تمام جلسات به‌صورت زنده در سایت شورا و در شبکه‌های اجتماعی پخش می‌شدند؛ برخلاف دوره‌های گذشته که بعضاً در جلسات غیرعلنی تصمیمات مهمی برای شهر گرفته می‌شد و تنها منفعت برخی افراد و گروه‌ها را محقق می‌کرد. باغات شهر در همین جلسات غیرعلنی که در دوره‌های قبلی مدیریت شهری برگزار می‌شد از بین رفت. دستاوردهای شفافیت در شورا و مجموعه شهرداری به حفظ منفعت و حقوق عمومی کمک کرد. به عنوان مثال برای حفظ باغات مصوبه برج‌باغ‌ها در شورا لغو شد و علی‌رغم همه مشکلات و موانعی که به وجود آمد تلاش برای حفظ منافع عمومی شهر و شهروندان ادامه یافت و تا پایان دوره نیز ادامه خواهد یافت. این تلاش ناشی از تعهد به حفظ حقوق شهروندان بود.

در حوزه حمل‌ونقل عمومی بزرگراه‌ها و معابر عریضی که فقط برای ماشین‌ها ساخته شده‌اند شاید به لحاظ جناحی و سیاسی می‌توانست چشمگیر به نظر برسد و دستاوردی داشته باشد یا منافع بسیاری از سازندگان و پیمانکاران را تأمین کند، اما شورای پنجم اولویت اول و آخر خود را افزایش حمل‌ونقل عمومی قرار داد. استفاده از خودروی شخصی در شهر باید برای صاحبان خودرو هزینه‌زا شود، زیرا آلودگی هوا و ترافیک ناشی از استفاده فزاینده از خودروی شخصی باعث شد تهران زیست‌ناپذیر شود. حتی با وجود اینکه به واسطه تحریم‌ها و شیوع ویروس کرونا وضعیت اقتصادی شهر و مدیریت شهری نامساعد شده است، شورا و شهرداری همان حداقل منابع به دست آمده را صرف حمل‌ونقل عمومی کردند.

بیشتر بخوانید
رسیدگی به شکایات مردم از شهرداری تهران تحت نظارت شورا درخواهدآمد

عضو شورای شهر تهران تاکید کرد: در آیین‌نامه حمایت از گزارشگران تخلف تمهیداتی اندیشیده‌ایم که رسیدگی به شکایات مردمی از مدیریت شهری تحت نظارت شورای شهر تهران درآید.

بهاره آروین در سیصدوسومین جلسه علنی شورای شهر تهران و در جریان بررسی طرح ایجاد سامانه واحد درخواست، نظارت و پیگیری شهروندان ضمن موافقت با نظر کمیسیون تخصصی مبنی بر ردّ این طرح گفت: این طرح به کمیته شفافیت و شهر هوشمند هم ارجاع شده و از سوی کمیته بررسی شده است. این نکته درست است که وقتی سامانه‌های ۱۸۸۸ و ۱۳۷ تحت مدیریت شهرداری تهران است و تحت نظارت شورا نیست به شکایات مردمی آنگونه که باید و شاید رسیدگی نخواهد شد.
عضو شورای شهر تهران ادامه داد: اما اگر گردش کار سامانه‌های موجود را در شورا بیاوریم این مشکل برطرف می‌شود. اتفاقا این کار در قالب آیین‌نامه حمایت از گزارشگران تخلف انجام شده است. ما در بستر سامانه‌های ۱۸۸۸ و ۱۳۷ سامانه‌ای را دیده‌ایم که گردش کار شورا را طی کند.
رییس کمیته شفافیت و شهر هوشمند شورای شهر تهران افزود: ازآنجا که قرار است طرح ها و لوایحی که ضروری هستند در همین دوره شورا بررسی شوند، آیین‌نامه حمایت از گزارشگران تخلف نیز در همین دوره به صحن خواهد آمد. این آیین‌نامه درحقیقت نسخه تکمیل‌شده همین طرح است بر بستر سامانه‌های موجود.

بیشتر بخوانید
زهرا بهروزآذر و لیست جمهور: درباره انتخابات دوره ششم شورای شهر تهران

در این چهارسال هربار به ثمربخشی تلاش‌هایم و میزان توانایی‌ها و مهارت‌هایم برای پیشبرد پروژه شفافیت شک کرده‌ام، هربار که فکر کردم آیا کس دیگری بود که مناسب‌تر بود چهار سال پیش به جای من در لیست امید قرار گیرد و پروژه شفافیت و طرح شهرداری تمام شیشه‌ای را پیش ببرد، یک نام بیش از همه جلوی چشمم بود که پاسخ هر دو سوال را مثبت کند: زهرا بهروزآذر؛

با زهرا بهروزآذر اولین‌بار چهار سال پیش به عنوان یکی از کاندیداهای انتخابات شورای شهر آشنا شدم که به مرحله پایانی برای قرار گرفتن در لیست امید هم راه پیدا کرد اما در لیست نهایی قرار نگرفت و چقدر من در این چهارسال بابت نبودش در شورای شهر حسرت و دریغ خوردم. هرچند با قرار گرفتن‌اش در جایگاه رئیس مرکز رصد سازمان فناوری اطلاعات شهرداری تهران، نقش مهمی در راه‌اندازی و تثبیت وبسایت شفاف شهرداری تهران ایفا کرد. در آن ماه‌های ابتدایی که انواع و اقسام مخالفت‌ها و سنگ‌اندازی‌های به ظاهر فنی برای عدم انتشار داده‌ها روی وبسایت شفاف انجام می‌شد، زهرا بود که هربار سعی می‌کرد با رفع همه آن گیر و نقص‌های فنی، بهانه‌ها را از دست مخالفان بگیرد و داده‌ها را آماده انتشار کند.

حالا بعد از چهارسال، زهرا در همان جایگاهی قرار گفت که چهارسال پیش هم به همان اندازه شایسته قرار گرفتن در آن بود: در لیست جمهور، لیست اصطلاح‌طلبان برای انتخابات شورای شهر تهران؛ خیالم حالا از همه این چهار سال راحت‌تر است، مطمئنم اگر شهروندان بار دیگر پای صندوق‌ها بیایند و به سیاست‌گذاری‌های اصلاح‌طلبانه مدیریت شهری در چهار سال گذشته رای اعتماد دهند، زهرا بهروزآذر خیلی ماهرانه‌تر و پرقدرت‌تر تحقق شفافیت و طرح شهرداری تمام شیشه‌ای را پی‌ می‌گیرد، آدمی پرانرژی و خستگی‌ناپذیر، با مهارت‌های بالای کار تیمی که متعهد و خالصانه و بی‌چشم‌داشت تنها در جهت بهبود کیفیت زندگی شهروندان، آن‌چه در توان دارد را انجام می‌دهد.

بیشتر بخوانید
پرونده‌های ناشی از توافقات فاقد پروانه ساختمانی در دوره قبل را نمی‌توان با فوریت بررسی کرد

عضو شورای شهر تهران گفت: پرونده‌هایی که ناشی از توافقات بدون پروانه ساختمانی در دوره قبل هستند بسیار حساس هستند و نمی‌توان آن‌ها را به صورت دوفوریت بررسی کرد.

بهاره آروین در سیصد و دومین جلسه علنی شورای شهر تهران و در مخالفت با دوفوریت لایحه الحاق پرونده‌های توافقات فاقد پروانه ساختمانی به لیست پیوست (د) مصوبه طرح تفصیلی ویژه منطقه ۲۲ گفت: به عقیده من تصویب دوفوریت این لایحه هیچ توجیهی ندارد و دلایلی که معاون شهرسازی و معماری برای این امر آوردند قانع‌کننده نیست.
عضو شورای شهر تهران ادامه داد: با توجه به اینکه شهرداری از زمان تصویب مصوبه طرح تفصیلی ویژه منطقه ۲۲ زمان زیادی داشته است، باید گزارشی از روند اجرا دهد. بررسی مجوزهایی که پیش از این در مصوبه داده بودیم به کجا رسیده است و این لیست بر چه اساسی تغییر می‌کند؟
وی اضافه کرد: من جزئیات پرونده‌هایی را که در لیست الحاقی آمده‌اند بررسی کرده‌ام و بعضی از آن‌ها شرایط سوال‌برانگیزی دارند. اصلا چرا این پرونده‌ها از لیست قبلی جا مانده‌اند؟ یا براساس چه منطقی برخی از پرونده‌ها به لیست اضافه شده و برخی اضافه نشده‌اند؟ جای این بحث‌ها در صحن علنی نیست و باید در کمیسیون بحث شود.

بیشتر بخوانید
تحقق شفافیت در حوزه املاک و واحدهای تابعه شهرداری، مسئولیتی بزرگ برای شورای ششم

عضو شورای شهر تهران با اشاره به اینکه هرجا فساد و تخلف در داخل ستاد شهرداری غیرقابل انجام شود راه‌درروهایی تحت عنوان واحدهای تابعه نسبت به انجام آن اقدام می‌کنند، اظهار داشت: با توجه به مقاومت‌های بسیاری که وجود دارد ما نتوانستیم شفافیت را به طور کامل در این واحدها محقق سازیم و این مسئولیتی بزرگ و مهم برای شورای ششم است.

بهاره آروین شب گذشته با حضور در برنامه زنده تهران ۲۰ که از شبکه پنج سیما پخش می‌شد ضمن توضیح اقداماتی که در شورای پنجم در زمینه شفافیت انجام شده است، گفت: پیش از اینکه اقدامات شفافیت‌بخش آغاز شود با ترس زیادی از سوی مدیران ذی‌ربط مواجه بودیم. مثلا زمانی که تصمیم گرفتیم بودجه شهرداری را شفاف و قابل تحلیل سازیم، مدیران مربوطه می‌گفتند همین که پیش از این فایل pdf بودجه را منتشر می‌کردیم عده‌ای با برنامه‌های فتوشاپی اقدام به حاشیه‌سازی می‌کردند و کاری از دست ما برنمی‌آمد. اگر فایل اکسل بودجه را منتشر کنیم و حاشیه‌ها بیشتر شود چه باید کرد؟
عضو شورای شهر تهران ادامه داد: اکنون دولت و دستگاه‌های مختلف اغلب سایت شفاف دارند و دیگر آن ترس سابق ریخته است. انتشار قراردادها دیگر در کلیه دستگاه‌های دولتی پی گرفته می‌شود و شکر خدا شهرداری تهران در این زمینه پیشگام بود.
وی با بیان اینکه ما به تحقق شفافیت در شهرداری اکتفا نکردیم و آن را در شورای شهر هم دنبال کردیم، عنوان کرد: عضویت بنده در هیات رئیسه شورای شهر به این دلیل بود که بتوانم شفافیت آرا را محقق کنم. دستگاه رای‌گیری الکترونیکی چهار سال پیش از آن خریداری شده بود اما استفاده نمی‌شد و حتی خدمات پشتیبانی آن منقضی شده بود. ما این دستگاه را به‌روزرسانی کردیم و رای‌گیری الکترونیکی را آغاز کردیم. این باعث شد ثبت و ضبط آرا شفاف شود و همان آرا را روی مانیتور شورا هم نمایش دادیم. پس از آن قرار شد مشروح مذاکرات شورا هم در دسترس عموم قرار گیرد. پیش از آغاز شورای پنجم جلسات صحن در روزهای یکشنبه علنی بود و سه شنبه‌ها رسانه‌ها حق حضور نداشتند. اما در شورای پنجم هیچ جلسه غیرعلنی نداشتیم.
آروین در ادامه با اشاره به اقداماتی که در شهرداری برای مقابله با فساد انجام شد گفت: یکی از حوزه‌های مهمی‌که محمل فساد بود حوزه صدور مجوزهای شهرسازی بود. ما اطلاعات تمام پروانه‌های ساختمانی را که از سال ۹۷ به بعد تشکیل پرونده داده بودند و برای آن‌ها پروانه صادر شده بود منتشر کردیم. همچنین کلیه امضاهای شوراهای معماری را برای هر پروانه ساختمانی روی وبسایت شفاف آوردیم. این اطلاعات از داخل حساب شهروندی تهران من هم قابل دسترسی است. با انتشار این اطلاعات تصمیم‌گیرندگان دیگر به راحتی پای تخلف را امضا نمی‌کنند؛ چون می‌دانند این امضاها در کشو و آرشیو نیست بلکه جلوی چشم میلیون‌ها شهروند است.

مسدودسازی هر راه‌درروی فساد منجر به ایجاد راه‌های دیگر می‌شود

رییس کمیته شفافیت و شهر هوشمند شورای شهر تهران افزود: البته هرگاه راه‌های فساد را ببندید راه‌های دیگر برای آن باز می‌شود. در هر حوزه‌ای که خواستیم شفافیت ایجاد کنیم دیدیم با بستن یک راه، راه‌درروهای دیگری برای فساد باز می‌شود. به همین دلیل من مدعی نیستم که تخلفات در شهرداری به صفر رسیده است اما مدعی هستم که کاهش محسوسی داشته است. نه به این دلیل که خیلی از متخلفان مچ‌گیری کرده باشیم؛ بلکه به این دلیل که شفافیت در مدیران و کارکنان احتیاط ایجاد می‌کند و به این دلیل است که فساد و تخلف کاهش محسوس می‌یابد. اصلی‌ترین کارکرد شفافیت پیشگیری از فساد است نه کشف آن.

بیشتر بخوانید
بار مالی ناشی از اختصاص کارت سالمندی ۵۰۰ هزار تومانی در کدام‌یک از ردیف‌های بودجه دیده شده است؟

عضو شورای شهر تهران بر عدم بررسی دقیق آیین‌نامه مصوبه شهر دوستدار سالمند تاکید کرد و گفت: صدور کارت جامع سالمندی با اعتبار ۵۰۰ هزار تومان حداقل هزار میلیارد تومان بار مالی دارد. ارائه‌دهندگان این لایحه می‌خواهند این هزینه را از طریق کدام‌یک از ردیف‌های بودجه شهرداری تامین کنند؟

بهاره آروین در دویست و نود و ششمین جلسه علنی شورای شهر تهران و در جریان بررسی لایحه «آیین‌نامه مصوبه شهر دوستدار سالمند» با اشاره به اینکه به لایحه ایراد شکلی وارد است، گفت: این لایحه یک بار در دستور صحن شورای شهر آمده و اعضا تا ماده سوم آن را مصوب کرده‌اند. این در حالی است که اکنون مصوبات یادشده در آیین‌نامه حاضر قید نشده‌اند.

وی افزود: در زمان بررسی اولیه این آیین‌نامه در صحن شورای شهر وقتی به ماده ۴ رسیدیم که ماده اصلی لایحه است، با توجه به بار مالی زیادی که این ماده دارد (حداقل هزار میلیارد تومان) و از آنجا که این بار مالی قبلا در کمیسیون برنامه و بودجه بررسی نشده بود، مقرر شد لایحه به کمیسیون بازگشت داده شود و در کمیسیون مشترکی با حضور کمیسیون برنامه و بودجه بررسی شود.

عضو شورای شهر تهران تصریح کرد: با وجود تصمیمی که در صحن گرفته شد، هیات رئیسه محترم این لایحه را به کمیسیون برنامه و بودجه ارجاع ندادند تا امروز که بررسی آن مجددا در دستور صحن قرار گرفت. متاسفانه وقتی مصوبات مشمول مرور زمان می‌شوند اینگونه مشکلات به وجود می‌آیند.

آروین با اشاره به اینکه براساس آیین‌نامه مزبور همه افراد بالای ۶۰ سال مشمول دریافت کارت جامع سالمندی می‌شوند، گفت: اولا سن سالمندی در همه اسناد کشور ۶۵ سال است و در جلسه قبل هم همین سن تصویب شد؛ ثانیا صِرف اینکه افراد بالای ۶۰ سال باشند، برای واجد شرایط شدن نسبت به دریافت چنین کارتی کافی نیست. در مورد یارانه هم همین مشکل وجود داشت؛ چراکه همه افراد فارغ از نیازمندی یا عدم نیازمندی نسبت به دریافت آن اقدام کردند و بودجه کفاف نمی‌داد.

بیشتر بخوانید
انتشار اطلاعات حواله‌های شهرداری در وبسایت شفاف

عضو شورای شهر تهران از انتشار حواله‌های شهرداری تهران در وبسایت شفاف خبر داد.
بهاره آروین در گفتگو با خبرنگار ایسنا با اعلام این خبر که اطلاعات حواله‌های شهرداری تهران (از نیمه دوم سال ۹۶ به بعد) روی وبسایت شفاف قرار گرفته است، اظهار داشت: این اقدام درراستای مصوبه «الزام شهرداری تهران به انجام الکترونیکی و اعلان عمومی معاملات» انجام شد؛ چراکه حواله در تهاتر بدهی‌ها و مطالبات شهرداری به کار می‌رود و تهاتر یکی از انواع معاملات به حساب می‌آید.
رییس کمیته شفافیت و شهر هوشمند شورای شهر تهران ادامه داد: اطلاعات منتشرشده شامل مبداء صدور حواله، واحد اجرایی مقصد، سال مالی ایجاد حواله، شماره و تاریخ و نوع حواله، نام و کد یا شناسه ملی تحویل‌گیرنده، مبلغ، تاریخ کارسازی حواله، نام کارگزار و نظایر آن است.
وی با بیان اینکه به‌روزرسانی اطلاعات حواله‌ها در وبسایت شفاف به صورت برخط انجام می‌شود، گفت: این اطلاعات از یکی از زیرسیستم‌های سامانه جامع مالی به صورت سیستمی به وبسایت شفاف منتقل می‌شود و بنابراین قابل دستکاری نیست.
عضو شورای شهر تهران افزود: بخشی از منابع و مصارف شهرداری غیرنقد است و گاهی پرداخت مطالبات پیمانکاران و بستانکاران به صورت غیرنقد انجام می‌شود. از این رو شورای شهر تهران در سال ۹۷ دستورالعمل اجرایی مدیریت منابع و مصارف غیرنقد را به تصویب رساند. در این دستورالعمل تخصیص منابع غیرنقد به چند روش دیده شده است که شامل تهاتر با ملک، تهاتر با قدرالسهم پروژه‌های مشارکتی و تهاتر با عوارض ساختمانی (شامل کارسازی برای ذی‌نفع واحد و کارسازی از طریق شرکت کارگزار) است.
وی در توضیح اصطلاحات یادشده گفت: کارسازی عبارت از تادیه یا ادای تعهدات و بدهی‌های شهرداری نسبت به پیمانکاران و بستانکاران بدون تبادل وجه نقد است. تهاتر معمولا از طریق صدور حواله انجام می‌شود و به حواله‌هایی که در تهاتر با عوارض ساختمانی کارسازی می‌شوند، هولوگرام هم می‌گویند. هولوگرام (یا حواله عوارض ساختمانی) دراصل برگه‌ای است که جواز عوارض ساختمانی مثل تراکم و تغییر کاربری محسوب می‌شود.
آروین با بیان اینکه کارسازی گاهی درون‌منطقه‌ای است و گاهی برون‌منطقه‌ای، خاطرنشان کرد: گاهی کارسازی مطالبات ذی‌نفع یا پیمانکار درون یک منطقه انجام می‌گیرد. به عنوان مثال پیمانکار برای یک منطقه شهرداری پروژه‌ای را اجرا کرده و شهرداری ملک یا هولوگرامی در همان منطقه را با مطالبات او تهاتر می‌کند؛ به این نوع از تهاتر، کارسازی درون‌منطقه‌ای گفته می‌شود.
رییس کمیته شفافیت و شهر هوشمند شورای شهر تهران ادامه داد: اما گاهی کارسازی مطالبات ذی‌نفع یا پیمانکار از طریق تهاتر با ملک یا هولوگرام در منطقه‌ای دیگر انجام می‌شود. به این نوع تهاتر، کارسازی برون‌منطقه‌ای می‌گویند که باعث می‌شود مبداء صدور حواله از واحد اجرایی مقصد آن متمایز شود.

بیشتر بخوانید